غزنی؛ باغ بهشت یا ویرانهی سنگ و خشت
غزنی یکی شهرهای مهم و تاریخی افغانستان است. این شهردر 130 کیلومتری کابل و در ارتفاع ۲۲۱۹ متری از سطح دریا و در سراشیبی ارتفاعات سفیدکوه، موقعیت دارد. ساکنان عمدهی این شهر را اقوام تاجیک، هزاره، پشتون وهندو تشکیل میدهند. گفته میشود که هفتاد در صد مردم این شهر به زبان فارسی تکلم میکنند.
غزنی(غزنین، غزنه) پس از اسلام یکی از بزرگترین و زیباترین شهرهای آسیا به شمار میآمده است. حکیم سنایی در توصیف این شهر سروده است:
عرصهی مملکت چو باغ بهشت
مشک عنبر سرشته با گل و خشت
خاک مملکت شده کافور
چشم بد باد ازین حوالی دور
گر ببینی تو ملکت غزنین
باز نشناسی از بهشت برین
در این شهر هزار باب مدرسه وجود داشته و مرکز تجمع اندیشمندان بوده است. ابوریحان بیرونی، فردوسی، ابوالفضل بیهقی، سنایی غزنوی، مسعود سعد سلمان، عنصری و فرخی سیستانی در همین شهر میزیسته و روزگار گذرانیده اند. پایتخت سلطنت غزنویان در سالهای ۱۱۸۷-۹۷۵ میلادی نیز درهمین شهر قرار داشته است. غزنی در دهههای نخست سدهی یازدهی میلادی مهمترین مرکز ادبیات فارسی به شمار میآمده است. سلطان محمود غزنوی برای رونق زبان و ادبیات و تشکیل تمدن جدید سعی بیبدیلی انجام داده و در این راستا گروهی از اندیشمندان، فیلسوفان و شاعران را در این شهر گرد آورده بود.
اکنون شهر غزنی دارای صدها آثار و ابنیهی تاریخی است.مقبرهی سلطان محمود غزنوی ( ۴۰-۱۸۳۹ م)،مینارههای غزنی، قصر سلطان مسعود غزنوی، مقبرهی سبکتگین، مقبرهی سنایی غزنوی، تپه سردار، باغ پیروزی، باغ صدهزار یا باغ صدهزاره، باغ محمودی و باغ هزار درخت( باغی ساختهٔ سلطان محمود)، در این شهر واقع شده اند.
غزنه مرکز فرهنگ و تمدن جهان اسلام
در اجلاس سال ۲۰۰۷ وزیران اطلاعات و فرهنگ کشورهای اسلامی، تصویب شد که غزنی در سال ۲۰۱۳ پایتخت فرهنگی جهان اسلام باشد. شاید دلیل عمدهی آن پیشنیه تاریخی آن بوده است. شناخته شدن غزنی به عنوان مرکز فرهنگ و تمدن جهان اسلام به این شهر جایگاه ویژه و تاریخی بخشیده است؛همچنان افتخاری برای افغانستان محسوب میگردد. پس از اعلام این خبر که غزنی مرکز فرهنگ و تمدن کشورهای اسلامی در سال 2013 خواهد بود، شماری از کشورها برای بازسازی آن کمکهای نقدی زیادی را وعده دادند. براساس آخرین اطلاع منابع خبری، دولت پولند ٧ ميليون دالر را به پروژههاى انکشافى غزنى تخصيص داده است. گفته میشود که علاوه بر شهر غزنى، در ولسوالىهاى زنخان، گيرو و گيلان اين ولايت نيز برخى پروژههاى انکشافى، عملى خواهد شد که بيشتر آن در بخش صحت خواهند بود.
روند بازسازی
روند آماده سازی این شهر برای سال 2013 ادامه دارد. مسوولان اذعان میدارند که این شهر برای سال 2013 آماده خواهد شد. در عین حال این مسوولان از نبود بودجه کافی برای آبادانی آن اظهار نگرانی میکنند. با اینکه تا کنون دهها میلیون دالر برای بازسازی و آماده سازی این شهر به مصرف رسیده است اما مشاهدات عینی حاکی از آن است که هنوز این شهر به یک شهر جنگ زده میماند که گویا هیچ اتفاقی در جهت آبادانی آن روی نداده است. برخی از اعضای شورای ولایتی غزنی روند بازسازی این شهر را کند توصیف میکنند و براین باور اند که در روند کاری این شهر فساد اداری نیز دخالت داشته است. شماری از شهروندان غزنی نیز با تأکید بر کندی پروسهی بازسازی این شهر میگویند؛ میلیونها دالر برای آبادی آن اختصاص یافته است، در حالیکه ما شاهد پیشرفت بازسازی در این شهر نمیباشیم. از جمله مواردی که شهروندان بدان اشاره میکنند عدم ترمیم یا ترمیم ناقص آبدات تاریخی آن است.
بعضی از مسوولان دلیل کندی بازسازی را نبود امنیت لازم در این شهر برمیدانند. این مسوولان میگویند؛ نبود امنیت باعث میگردد که کار در موقع خود به پایان نرسد. با این وجود برخی، نقش فساد اداری را درکندی روند بازسازی آن مهم میدانند. علاوه براینها باید گفت نبود سیستم کاری منظم نیز میتواند یک عامل دیگر برای کندی این روند به شمار آید. ممکن است نبود سیستم ناشی از نبود هزینه کافی یا سیستم غیر منظم اداری بوده باشد.
به هرحال آنچه روشن است این است که پروسه بازسازی مطابق انتظارهای مردم به پیش نرفته است. مردم امید وارند که تا سال 2013 پروژه های بازسازی این شهر به خوبی به پایهی اکمال برسند و آنگونه سنایی در شعرش آن را توصیف کرده قابل رؤیت باشد.